Kiểm tra chuyên ngành hàng nhập khẩu là gì? Quy trình, danh mục

Kiểm tra chuyên ngành là một trong những thủ tục bắt buộc và phức tạp nhất trong quá trình thông quan hàng hóa. Việc nắm rõ các quy định, danh mục và quy trình thực hiện không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn hạn chế tối đa rủi ro pháp lý. Bài viết dưới đây NKCN sẽ giải đáp chi tiết kiểm tra chuyên ngành hàng nhập khẩu là gì và cung cấp thông tin danh mục hàng hóa, quy trình kiểm tra chuyên ngành mới nhất!

1. Kiểm tra chuyên ngành hàng nhập khẩu là gì?

Kiểm tra chuyên ngành hàng nhập khẩu là hoạt động cơ quan quản lý chuyên môn tiến hành lấy mẫu kiểm định, đánh giá chất lượng của hàng hóa nhập khẩu. Mục đích của công tác này nhằm đảm bảo các mặt hàng khi vào Việt Nam đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn về an toàn, y tế, kỹ thuật, chất lượng và kiểm dịch.

Khi hàng hóa đạt tiêu chuẩn quy định, cơ quan kiểm tra sẽ cấp giấy chứng nhận kết quả. Đây là chứng từ bắt buộc để doanh nghiệp nộp cho cơ quan Hải quan nhằm hoàn tất thủ tục thông quan và đưa hàng hóa lưu thông hợp pháp trên thị trường.

Với doanh nghiệp nhập khẩu, kiểm tra chuyên ngành ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian thông quan, chi phí lưu kho và tiến độ giao hàng. Nếu lô hàng đạt yêu cầu, cơ quan chuyên ngành sẽ ra kết quả để hải quan tiếp tục xử lý thông quan. Ngược lại, nếu không đạt, hàng có thể bị xử lý theo quy định chuyên ngành.

2. Danh mục hàng hóa phải kiểm tra chuyên ngành

Không phải mọi hàng nhập khẩu đều phải kiểm tra chuyên ngành; chỉ những mặt hàng nằm trong danh mục quản lý của từng bộ/ngành hoặc có yêu cầu pháp lý cụ thể mới phải làm. Dưới đây là các nhóm mặt hàng bắt buộc phải thực hiện kiểm tra:

3. Quy trình kiểm tra chuyên ngành hàng nhập khẩu

Để quá trình thông quan diễn ra thuận lợi, doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ với cơ quan hải quan và tổ chức giám định theo 4 bước cơ bản sau:

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ đăng ký

Doanh nghiệp tập hợp đầy đủ bộ chứng từ xuất nhập khẩu (Shipping Docs) bao gồm:

• Hợp đồng ngoại thương (Sales Contract).

• Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice).

• Phiếu đóng gói (Packing List).

• Vận đơn (Bill of Lading).

• Tờ khai hải quan nhập khẩu.

• Giấy đăng ký kiểm tra chuyên ngành (theo mẫu của từng bộ ngành cụ thể).

Bước 2: Nộp hồ sơ và đăng ký kiểm tra

Doanh nghiệp tiến hành nộp hồ sơ đăng ký trực tuyến (trên Cổng thông tin một cửa quốc gia) hoặc nộp trực tiếp tại các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền hoặc các tổ chức giám định được chỉ định (như Vinacontrol CE).

Bước 3: Lấy mẫu và thử nghiệm thực tế

Cơ quan chức năng hoặc tổ chức giám định sẽ tiến hành kiểm tra hồ sơ giấy tờ, sau đó thực hiện lấy mẫu thử nghiệm thực tế tại cảng hoặc tại kho của doanh nghiệp (nếu được phép mang hàng về bảo quản). Quá trình này nhằm đánh giá chính xác các chỉ tiêu kỹ thuật, an toàn của hàng hóa.

Bước 4: Nhận kết quả và thông quan hàng hóa

• Nếu kết quả đạt yêu cầu, cơ quan kiểm tra cấp giấy chứng nhận hợp quy/hợp chuẩn. Doanh nghiệp nộp chứng thư này cho hải quan để hoàn thành thủ tục thông quan.

• Nếu kết quả không đạt, doanh nghiệp phải xử lý tái xuất, tiêu hủy hoặc khắc phục theo quyết định của cơ quan quản lý.

4. Các trường hợp không cần kiểm tra chuyên ngành

Theo quy định tại Điều 22, Nghị định 85/2019/NĐ-CP, doanh nghiệp được miễn kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm và chất lượng trong một số trường hợp cụ thể:

Đối với kiểm tra an toàn thực phẩm

Hàng hóa được áp dụng miễn kiểm tra bao gồm:

• Hàng hóa nhập khẩu gửi qua dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh có trị giá hải quan được miễn thuế theo quy định của pháp luật về thuế.

• Hàng hóa nhập khẩu trong danh mục và định lượng miễn thuế phục vụ cho công tác và sinh hoạt của tổ chức nước ngoài được hưởng quyền ưu đãi miễn trừ ngoại giao.

• Hành lý của người nhập cảnh nằm trong định mức miễn thuế theo quy định.

• Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu tại chỗ.

Đối với kiểm tra chất lượng

Các trường hợp được miễn kiểm tra chất lượng nhà nước bao gồm:

• Hàng hóa nhập khẩu gửi qua dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh có trị giá hải quan được miễn thuế theo quy định của pháp luật về thuế.

• Hàng hóa tạm nhập khẩu để bán tại các cửa hàng miễn thuế.

• Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu tại chỗ.

5. Cách tra cứu HS code để biết hàng có thuộc diện kiểm tra chuyên ngành không

Có 3 cách thực tế để tra mã HS và kiểm tra xem hàng có thuộc diện kiểm tra chuyên ngành hay không: tra theo mô tả hàng hóa trên cổng tra cứu, đối chiếu với biểu thuế/danh mục quản lý chuyên ngành, và xin xác định trước mã HS nếu hàng phức tạp.

Quy trình tra cứu

1. Xác định thật chi tiết hàng hóa: tên hàng, công dụng, vật liệu, cấu tạo, thông số kỹ thuật, catalog hoặc ảnh mẫu. Việc này giúp phân loại HS chính xác hơn.

2. Tra mã HS trên cổng tra cứu của Hải quan hoặc cơ sở dữ liệu HS của Bộ Công Thương bằng từ khóa/tên hàng.

3. Đối chiếu mã HS vừa tra với danh mục hàng hóa phải kiểm tra chuyên ngành của từng bộ quản lý.

4. Nếu mã HS rơi vào nhóm hàng có điều kiện, xem tiếp yêu cầu cụ thể: kiểm dịch, an toàn thực phẩm, chất lượng, văn hóa, y tế, đo lường, quy chuẩn kỹ thuật…

Cách nhận biết hàng có bị kiểm tra không

• Nếu mã HS nằm trong danh mục quản lý chuyên ngành của bộ/ngành thì hàng có khả năng phải làm thủ tục kiểm tra chuyên ngành.

• Nếu danh mục chỉ áp theo mô tả hàng hóa hoặc theo công dụng, bạn phải đọc cả tên hàng và chú giải HS, không chỉ nhìn 4 số đầu.

• Với hàng đặc thù, cách an toàn nhất là xin xác định trước mã HS từ cơ quan hải quan để giảm rủi ro bị phân loại sai.